T.C. Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan Elazığ Belediyesi 2024 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu’nda, belediye tarafından ihale yoluyla yapılan bazı mal, hizmet ve yapım işlerine ait hakediş ödemeleri ile kesin teminat iadelerinde, yüklenici firmaların SGK’ya olan muaccel borçlarının sorgulanmadığı ortaya konuldu.
Raporda, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 90’ıncı maddesi ile ilgili yönetmelik hükümlerine dikkat çekilerek, kamu idarelerinin ihale yoluyla yaptırdıkları işlerde yüklenicilerin SGK’ya borcu bulunmadığına dair sorgulama yapılmadan hakediş ödemesi yapamayacağı ve kesin teminat iadesinde bulunamayacağı vurgulandı.
Mevzuat Açık: Borç Yoksa Ödeme Var
İlgili mevzuata göre;
- Yüklenicilerin ve varsa alt yüklenicilerin SGK’ya prim, idari para cezası, gecikme cezası ve fer’i borçlarının bulunmaması gerekiyor.
- Hakediş ödemelerinden önce SGK’dan yazılı veya elektronik ortamda borç sorgulaması yapılması zorunlu.
- Borç bulunması halinde, bu borcun hakedişlerden kesilerek SGK’ya aktarılması gerekiyor.
- Piyasadan hazır halde alınıp satılan işler haricindeki işlerde, SGK ilişiksizlik belgesi ibraz edilmeden kesin teminat iadesi yapılamıyor.
- Denetimde şu örneklerde sorgulama yapılmadığı tespit edildi:
- Hakediş ödemelerinde sorgusuz işlem yapılan bazı ihaleler:
- 2024/754994 İKN: Yangınlara Müdahale Araçlarının Bakım Onarım Hizmeti Alımı (birden fazla ödeme emri)
- 2024/54425 İKN: Hafif Ticari Araç Kiralama Hizmet Alımı
- 2024/857154 İKN: Çeşitli proje hizmet alımı
- 2023/1032448 İKN: Şüyulandırma hizmet alımı
- 2023/1177108 İKN: Prefabrik alım ve montajı
- 2024/404739 İKN: Sinyalizasyon malzemeleri alımı
- 2024/271817 İKN: Tesisat malzemesi alımı
- Kesin teminat iadelerinde sorgusuz işlem yapılan bazı ihaleler:
- 2023/153893 İKN: Park yapımı işi
- 2021/450545 İKN: Sürücüsüz araç kiralama işi
- 2022/12240887 İKN: Vektörle mücadele ve ilaçlama işi
- Belediye yetkilileri, Sayıştay'ın tespitine yanıt olarak gelecekteki işlemlerde SGK borç sorgulamalarının titizlikle takip edileceğini, borç durumunda hakediş veya teminattan kesinti yapılarak Kuruma ödeneceğini bildirdi
Denetimde Tespit Edilen Usulsüzlükler
Sayıştay denetiminde; araç kiralama, bakım-onarım, proje hizmetleri, prefabrik alımı, sinyalizasyon ve tesisat malzemesi alımı gibi çok sayıda ihale kapsamında yapılan ödemelerde, yüklenicilerin SGK borç durumuna ilişkin herhangi bir sorgulama yapılmadığı belirlendi.
Ayrıca, park yapımı, araç kiralama ve vektörle mücadele hizmetleri gibi bazı yapım ve hizmet işlerine ait kesin teminat mektuplarının, SGK borç sorgulaması yapılmadan iade edildiği tespit edildi.
İdari ve Cezai Yaptırım Uyarısı
Raporda, 5510 sayılı Kanun uyarınca bu yükümlülükler yerine getirilmeden yapılan hakediş ödemeleri ve kesin teminat iadeleri nedeniyle ilgili kamu görevlileri hakkında idari ve cezai işlem uygulanabileceği hatırlatıldı.
Sayıştay’dan Net Tavsiye
Sayıştay, belediyenin idari ve cezai yaptırımlarla karşılaşmaması için, ihale yoluyla yaptırılan tüm işlerde hakediş ödemesi ve kesin teminat iadesi öncesinde SGK borç sorgulamasının eksiksiz yapılması ve borç bulunması halinde ilgili yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerektiğini değerlendirdi.
