Vitrinler açık, ışıklar yanıyor ama Elazığ esnafının yükü her geçen gün ağırlaşıyor. Görünmeyen sorunlar, sessizce dükkân kapattırıyor.
Elazığ’da esnaf olmak, artık sadece ticaret yapmak değil; ayakta kalma mücadelesi vermek anlamına geliyor. Sabah kepenk açan birçok esnaf için asıl soru “Bugün ne satacağım?” değil, “Bugün masrafları çıkarabilecek miyim?” oluyor.
Bu sorunlar çoğu zaman rakamlarda görünmüyor, istatistiklere girmiyor. Ama her gün çarşının içinde, sokak aralarında, küçük dükkânlarda sessizce büyüyor.
Artan Giderler, Azalan Kazanç
Kira, elektrik, su, doğalgaz, personel, vergi, SGK…
Esnafın giderleri artarken, alım gücü düşen vatandaş nedeniyle satışlar azalıyor. Özellikle küçük esnaf için bu denge artık sürdürülemez hâle gelmiş durumda.
Birçok esnaf “kâr” etmeyi çoktan bırakmış, sadece zarar etmemeye çalışıyor.
Zincir Market Baskısı
Elazığ’da mahalle kültürü hâlâ güçlü. Ancak her mahalleye açılan zincir marketler, küçük iz esnaf için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Büyük sermayenin indirim gücüyle rekabet etmek, bakkalın, manavın, kasabın tek başına altından kalkabileceği bir yük değil.
Bu durum sadece ekonomik değil, sosyal bir kayıp anlamına da geliyor.
Vergi ve Bürokrasi Yükü
Esnafın en çok zorlandığı konulardan biri de karmaşık mevzuat ve ağır bürokrasi. Küçük bir hatanın büyük cezalara yol açabilmesi, esnafı sürekli tedirgin ediyor. Çoğu zaman muhasebeci masrafı ve bunu takip eden vergiler bile ayrı bir yük haline geliyor.
Devletle esnaf arasındaki ilişkinin destekleyici değil, cezalandırıcı olduğu algısı giderek güçleniyor.
Kredi Var, Ödeme Zor
Krediye ulaşmak mümkün ama geri ödemek her geçen gün daha zor. Faizler, vade süreleri ve teminat şartları küçük esnaf için ciddi bir risk oluşturuyor. Kredi, çoğu zaman çözüm değil; ertelenmiş bir sorun hâline geliyor.
En Büyük Sorun: Görülmemek
Belki de esnafın en büyük sorunu, yaşadıklarının yeterince görülmemesi. Esnaf ne tam anlamıyla büyük işletme sayılıyor ne de yeterince korunuyor. Oysa şehir ekonomisinin bel kemiğini hâlâ küçük esnaf oluşturuyor.
Bir dükkân kapandığında sadece bir işyeri kapanmıyor;
Bir aile geçimini kaybediyor,
Bir sokak sessizleşiyor,
Bir şehir biraz daha yalnızlaşıyor.
Çözüm Mümkün mü?
Evet, mümkün.
Ancak bunun için esnafın sesinin duyulması, yerel yönetimlerin ve karar vericilerin sahaya inmesi gerekiyor. Küçük esnafı yaşatmak, aslında Elazığ’ı yaşatmak demektir.
Çünkü esnaf ayakta kalamazsa, çarşı da şehir de ayakta kalamaz.
