Türkiye Futbol Federasyonu TFF Olağan Genel Kurulu, 28 Temmuz 2021’de Ankara’da yapıldı. TFF Başkanı Nihat Özdemir, Türk futbolu ile ilgili bir çok gelişmeden genel kurula bilgi verdi. Gelişmelerden en önemlisi ise Süper Lig’in A.Ş. nin kurulması ile ilgiliydi. TFF. Başkan Özdemirı konu ile ilgili olarak ;
“Kulüpler Birliği'nin uzun zamandır gündeminde olan Süper Lig A.Ş.'nin kurulması ile ilgili mutabakatı var. Yayın haklarının da süper Lig A.Ş. tarafından yapılması sık sık gündeme getirilen bir konu. Türkiye Futbol Federasyonu'nun kanunen sahip olduğu yayın haklarının, tüm paydaşlarının, yani 1. Lig, 2. Lig, 3. Lig kulüplerinin de rızası alınarak kurulacak bir 'Süper Lig A.Ş.'ye devredilmesi düşünülebilir. Bu hususta yurt dışı örnekleri incelenmektedir. Ayrıca, mevcut birincil ve ikincil mevzuat kapsamında mümkün olup olmadığı değerlendiriyoruz. İlk incelemelerimiz göstermektedir ki, Anglo-Sakson hukukunda bu yapı başarılı bir şekilde uygulanmaktadır. Güncel mevzuatımızın tüm paydaşlar için verimli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması adına, yapılması gereken bir takım uyum çalışmalarının olduğunun da altını çizmemiz gerekiyor. Bu sebeple özel bir kanunla düzenleme yapılarak, yayın haklarının kullanılması için Süper Lig A.Ş.'nin kurulması, şirketin faaliyet alanı ve içyapısının belirlenmesi söz konusu olabilecektir. TFF olarak Süper Lig A.Ş.'nin kurulmasını destekliyoruz ve çalışmalarımız çok yönlü olarak devam etmektedir” açıklama yaptı.
Türk futbolunu uzun süredir tartışmakta olduğu Süper Lig A.Ş Modeli için en çok konuşulan İngiltere’de uygulanan Premier Lig Modeli, Türkiye’de ki tartışmaların merkezinde yer almaktadır.
Seçkin İngiliz kulüplerinin şirket modeli bir süper liginden bahsetmesi, 1980'lerin ortalarından beri çeşitli futbol kuruluşları ve medya tarafından sıkça dile getiriliyordu.
Premier Lig oluşumuna ilk büyük adım, Ekim 1990'da, Londra Hafta Sonu Televizyonu'nun (LWT) genel müdürü olan Greg Dyke (Manchester United, Liverpool, Tottenham, Everton ve Arsenal ) beş büyük kulüp temsilcileriyle, yalnızca yayın yapacak özel bir TV anlaşmasını görüşmek üzere bir araya geldi. İngiltere merkezli ITV, televizyon hakları için 205 milyon sterlin teklif etti ve daha sonra tekliflerini 262 milyon sterline yükseltti, ancak bunu yeni müşteriler tarafından tavsiye edilen kayıp yaratan uydu hizmeti Sky Television PLC'ye çekmek için bir fırsat olarak gören Rupert Murdoch tarafından geride bırakıldı.
Premier Lig, 20 Şubat 1992'de kuruldu. Bunun için öneriler 1990-91 sezonunun sonunda, kulüplerin Temmuz 1991'de Kurucu Üyelik anlaşması imzalamasıyla masaya yatırıldı. 1991-92 sezonunun sonunda kulüpler, Futbol Federasyonu ve Futbol Ligi'nden ayrılarak kendi TV sözleşmelerini müzakere etmelerine izin verdi. TV geliri 1986'da iki yılda 6.3 milyon sterlin iken 1988'de dört yılda 44 milyon sterline yükseldi, ancak para Futbol Ligi'nin dört bölümündeki kulüpler arasında yayıldı.
Eski Futbol Ligi ile ayrılıkçı ligi (daha sonra Premier Lig haline gelen ) arasındaki temel fark, ayrılık ligindeki paranın yalnızca o ligde aktif olan kulüpler arasında paylaşılması, önceki düzenlemede ise tüm Futbol Ligi arasında paylaşılmasıdır. Plan, 1992-93 sezonu için zamanında oluşturulacak 18 kulüpten oluşan bir Premier Lig için hazırlanmıştı, ancak yakın zamanda açıklanan plan, 1991-92 sezonu için First Division'ı 20'den 22'ye çıkarma planı, Premier Lig'in oluşturulması bu aşamada henüz onaylanmadığı için devam etti. Ancak, o sezonun Birinci Ligi'nde yarışacak olan 22 kulüpten 14'ü, Futbol Federasyonu'nun ayrılıkçı bir lig oluşturma teklifi başarısız olursa, kendi ayrı bir lig kurmayı kabul etmişti.
Yeni lig, o sezonun Birinci Lig'deki en yüksek dereceli 19 takımının yanı sıra şampiyonları, ikincileri ve ikincileri içerecek. İkinci Lig'den playoff kazananları. Eski İkinci Bölüm, Bölüm Bir olarak yeniden adlandırılacak, Üçüncü Bölüm, Bölüm İki olacak ve Dördüncü Bölüm, Bölüm Üç olacaktı. 1974'te kurulan üçlü yükselme ve düşme sistemi (o zamandan beri ligin yeniden düzenlendiği durumlarda sistemde istisnalar olmasına rağmen) gelecekte de devam edecekti.
Premier Lig, 20 Üye Kulübün tamamına sahip olduğu özel bir şirkettir. Her kulüp bağımsızdır ve Premier Lig, FA, UEFA ve FIFA tarafından tanımlanan futbol kuralları dahilinde çalışır ve İngiliz ve Avrupa yasalarına tabidir. 20 kulübün her biri Premier Lig'de Hissedardır. İstişare, Premier Lig'in kalbinde yer alır ve Hissedar toplantıları, Premier Lig politikası için nihai karar alma forumudur ve sezon boyunca düzenli aralıklarla yapılır. Premier Lig yıllık genel toplantı her sezonun kapanışında gerçekleşir ve bu sırada küme düşen kulüpler hisselerini Futbol Ligi Şampiyonası'ndan Premier Lig'e yükselen kulüplere aktarır. Kulüpler, Hissedarlar toplantısında yeni kurallar veya değişiklikler önerme imkanına sahiptir. Her Üye Kulübün bir oy hakkı vardır ve tüm kural değişiklikleri ve büyük ticari sözleşmeler, en az üçte iki oy veya 14 kulübün üzerinde anlaşmaya varılmasının desteğini gerektirir. Premier Lig merkez ofisi Londra'nın merkezindedir. Organizasyon, futbol, teknik direktör geliştirme, topluluk, gençlik gelişimi, koruma, yayın, ticari, iletişim, dijital, finans, hukuk, pazarlama ve politika dahil olmak üzere çeşitli rollerde görev yapan 182 kişilik bir kadroya sahiptir. Premier Lig'in şu anki Birleşik Krallık iş gücü, BAME temsilinin yüzde 12,22'sini içeriyor ve organizasyon genelinde eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılık sağlamaya çalışılmaktadır.
Anglo-Sakson ülkelerde uygulanan “Şirket Tipi Lig Model” i özellikle profesyonel futbol ligleri için, yayın hakları, sponsorluk, reklam vb gelirler açısından önemli kazanımlar sağlamaktadır. Türk futbolunda uygulanacak şirket tipi Süper Lig A.Ş Model, profesyonel futbol faaliyeti gösteren kulüpleri idari ve mali olarak disipline ederek, sportif anlamda Türk futboluna yeni bir heyecan getirecektir.
Kaynaklar
https://www.tff.org/default.aspx?pageID=250&ftxtID=35629
https://en.wikipedia.org/wiki/Foundation_of_the_Premier_League
https://www.premierleague.com/about
