Milletlerin geçmişlerinde, onların kaderlerini değiştiren, geleceklerini aydınlatan, toplumu bütünüyle kavrayarak köklü bir değişim ve gelişime, yeni bir yapı ve oluşuma yönelten önemli olaylar ve tarihler vardır. Bu tarihler ve olaylar eğer, bir büyük inkılâbın, parlak geleceğin hareket noktası, başlangıcı olabilmişlerse, gittikçe önem kazanarak bayramlaşır ve kalıcı hale gelirler.
Millî gelenek ve görenekler içinde şüphesiz toplulukların birlikte kutladıkları bayramlar, ilk sırada yer alır (1). Millî Mücadele içerisinde 19 Mayıs 1919, büyük inkılâbın ilk adımı olması münasebetiyle, 19 Mayıs günü, 1938’de “ Gençlik ve Spor Bayramı” olarak kabul edildi.
“19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı” da Türk milletinin kutladığı önemli bayramlardan biri olarak ortak resmi ve gayri resmi Türk kültürüne yerleşmiş ve topluma mal olmuştur. Milletlerin geçmişinde yol bulmanın, iz seçmenin, aydınlığa çıkmanın imkânsız görüldüğü, bulanık, fırtınalı, karanlık dönemler vardır.
Böyle günlerde çoğunluk bir kısır döngü içinde olmakta, Atatürk’ün de dediği gibi, kimileri kurtuluşu düşmanla birleşmekte, kimileri bir büyük devletin koruyuculuğu ve güdümünde, kimileri de bölük pörçük mahallî direnme teşkilâtları kurmakta görürler. İşte, 19 Mayıs 1919 tarihi, onursuz ve zillet altında yaşamaktansa onurluca ölmenin esas alındığı, kendisinden sonra cereyan eden olaylar zincirinin başlangıcı olan karanlık bir dönemde (2,3) aydınlık bir tarihtir.
Atatürk’ün gençliği tanımlaması genel anlamda, yaş sınırlarını aşarak, fikrî bir anlam kazanmakta, bir diğer ifade ile fikrin yeniliği ile el ele gitmektedir. Atatürk’ün “Genç fikirli demek, doğruyu gören ve anlayan gerçek fikirli demektir” sözü bu anlamda kullanılmıştır.
42 yaşında Cumhuriyet’i ilân eden, Atatürk’ün “Ey Türk gençliği” hitabında bir anlamda yaş sınırlarını aşarak bir fikir gençliği, bir ideal gençliği aramak, bu gençliği görmek, bu gençliği düşünmek lâzımdır (4).Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, Mustafa Kemal Atatürk, Milli Mücadelenin başından itibaren köhneleşmiş fikirlere milleti geriye götürmek isteyenlere karşı yegane çarenin gençlikte ve genç fikirlerde olduğunu görmüş, çağdaş zihniyetle yetişecek kuşakların, gelecekte eserini daha da geliştireceğini, onu her türlü tehlikeden koruyarak ebediyen yaşatacağını hissetmişti.
Bundan dolayı Atatürk “en büyük eserim ” dediği Cumhuriyeti gençlere emanet etmiş ve Milli Mücadeleyi başlatmak üzere Samsun’a çıktığı 19 mayıs tarihini ” Gençlik ve Spor Bayramı ” olarak Türk gençliğine armağan etmiştir. Atatürk, bugüne çok değer vermiş, Büyük Nutku’nu 19 Mayıs’la başlatmış, kendisine doğum gününü soranlara “neden 19 Mayıs olmasın” cevabını vermişti.
Samsun halkının beklentisi, isteği ve coşkusu kadar, “Atatürk’ün özel ilgisi” sayesinde bugünün millî bayramlarımız arasında yer almasını sağlamıştır (4). 20 Haziran 1938 tarih ve 3466 sayılı Kanunla 2739 Sayılı Kanun’un ikinci maddesine “G) Gençlik ve Spor Bayramı, Mayıs’ın 19 ncu günü” şeklinde fıkra eklenmiş, 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı, Atatürk’ün, Anadolu’da milli mücadeleyi başlatmak üzere 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak bastığı günün yıldönümü; 20 Haziran 1938 tarih ve 3466 sayılı kanunla milli bayram olarak kabul edilmiştir.
1981 yılına gelindiğinde ise çıkarılan 2429 sayılı kanun ile bayramın ismi “19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı” olmuştur. 1 Ekim 1981 günü yayımlanan Resmi Gazetede bu bayramın başkent Ankara’da ve diğer yerlerde nasıl kutlanacağına dair program yayımlanmış, bu kutlamanın Gençlik ve Spor Bakanlığınca organize edileceği açıklanmıştır.
Bayramın ismine “Atatürk’ü Anma” kelimelerinin eklenmesi “Ben 19 Mayıs’ta doğdum” diyen Atatürk’e duyulan büyük saygının ifadesidir (5). Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyetini emanet ettiği gençliği onun gösterdiği bilim ve çağdaşlık yolunda tek yürek ve tek yumruk olarak yürüyecek, milletimizi yüceltecek, geleceğimizi düzenleyecek, aydınlık ve mutlu kılacaktır.
Atatürk “Gençler, Benim gelecekteki emellerimi gerçekleştirmeyi üstlenen gençler, bir gün bu memleketi sizin gibi beni anlamış bir gençliğe bırakacağımdan dolayı çok memnun ve mesudum” derken Türk gençliğine olan güvenini de anlatmıştır.
Atatürk’ün gençliği; Atatürk gibi büyük davalar peşinden koşan, kendisine ilimi ve irfanı hedef seçen, çağdaşlaşmayı önce ilim ve teknikte gören ve bu yolda araştıran, çalışan ve bulan.. Esasını Türk Kültürü oluşturan bilincinden geçen ve bunun icaplarını yerine getiren, hedefini iyi koyan….Atatürk’ün felsefesini, ilkelerini ve hedeflerini anlayan ve anlatabilen bir gençliktir. Dolayısı ile Türk gençliği, Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlı kalarak, O’nun gösterdiği hedef olan Türk Milleti’ni çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne en kısa sürede ulaştıracaktır (6).
Kaynaklar
1. Salim Koca, “Türklerde Bayram Anlayışı ve Nevruz”, Ufuk, Sayı 3, (Kasım-Aralık1998), (2-4), s.2-
2. Mustafa Turan, “19 Mayıs’ın Türk İstiklâl Harbindeki Yeri ve Önemi”, Türk Yurdu, C.18, Sayı 129, (Mayıs 1998), (41-45), s.4
3. Suna Kili, Türk Devrim Tarihi, Boğaziçi Üni. Yay. 1980,İstanbul, s.20.
4. Utkan Kocatürk, Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Ankara, 1984, s.1
5. 19 Mayıs Atatürkü Anma Gençlik ve Spor Bayramı; http://www.ataturkdevrimleri.com/yazi-955-19-mayis-ataturk-u-anma-genclik-ve-spor-bayrami.html, Erişim Tarihi : 25.03.2013,
6. Aydın Can, Atatürk ve Türk Gençliği, Ç.Ü. Türkoloji-Makale Bilgi Sistemi Makale No : 3646, 03.07.2008
Not: Bu Makalenin tamamı; Işık Binyılı Derneği ve Stevens Teknoloji Enstitüsünün, Hoboken, New Jersey’de, 19- 20 Nisan; 2013 de, Düzenlemiş olduğu, Binyılın Kalkınma Hedeflerinin Öncüsü : Atatürk, isimli, Uluslararası Konferansda, Sözel bildiri olarak sunulmuştur.
