Futbol, günümüzde yalnızca sahada oynanan bir oyun değil; ekonomik, sosyal, kültürel, diplomatik ve siyasi etkileri bulunan küresel bir ekosistemdir. Bu ekosistemin merkezindeki FIFA ise uluslararası turnuvaları düzenlemenin yanı sıra futbolun kurallarını belirleyen, üye federasyonlar arasındaki ilişkileri yöneten ve dünya futbolunun gelişim politikalarına yön veren güçlü bir uluslararası spor kuruluşudur. FIFA Statüsü’nde de kuruluşun temel amaçları; futbolun küresel ölçekte geliştirilmesi, uluslararası müsabakaların düzenlenmesi, futbola ilişkin kuralların oluşturulması ve dürüstlük ile etik ilkelerinin korunması şeklinde açıklanmaktadır (FIFA Statüsü, 2024, md. 2) [1].
Bu nedenle FIFA Başkanlığı yalnızca sportif değil; aynı zamanda küresel futbol ekonomisi, spor diplomasisi ve uluslararası futbol hukuku bakımından son derece etkili bir yönetim makamıdır. FIFA Konseyinin 28 Nisan 2026 tarihli açıklamasına göre 2027–2031 dönemi FIFA Başkanlığı seçimi, 2027 yılında gerçekleştirilecek 77. FIFA Kongresi’nde yapılacak; resmî seçim dönemi ise 30 Nisan 2026 tarihinde başlaymış bulunmaktadır [2].
Bu süreç, Türkiye açısından önemli bir soruyu gündeme getirmektedir: FIFA Başkanı neden Türk olmasın?
FIFA mevzuatı incelendiğinde, başkan adayının belirli bir ülkenin vatandaşı olması, mevcut bir federasyonun başkanlığını yürütmesi veya daha önce FIFA Konseyinde görev yapması gibi şartların bulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla bir Türk vatandaşının FIFA Başkanlığına aday olmasının önünde milliyete dayalı hukuki bir engel yoktur.
Ancak FIFA Başkanlığına bireysel bir dilekçeyle doğrudan başvurulması mümkün değildir. FIFA Statüsü’nün 27. maddesine göre adaylar yalnızca FIFA üyesi ulusal futbol federasyonları tarafından önerilebilir. Adaylığın geçerli sayılabilmesi için de toplam en az beş üye federasyonun yazılı desteğinin alınması ve başvurunun seçim Kongresi’nin başlamasından en az dört ay önce FIFA Genel Sekreterliğine ulaştırılması gerekmektedir (FIFA Statüsü, 2024, md. 27) [1].
FIFA Statüsü’nde aday gösteren federasyonun mutlaka adayın vatandaşı olduğu ülkenin federasyonu olması gerektiğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle hukuki yorumla, Türk bir adayın Türkiye Futbol Federasyonu dışında başka bir FIFA üyesi federasyon tarafından da önerilmesi mümkündür. Bununla birlikte TFF’nin desteği, adaylığın ulusal ve uluslararası meşruiyetini önemli ölçüde güçlendirecektir.
Adayın yalnızca federasyon desteği sağlaması da yeterli değildir. Başkan adayının, aday gösterilmesinden önceki son beş yılın en az iki yılında örgütlü futbol içerisinde aktif görev yapmış olması ve FIFA İnceleme Komitesinin uygunluk denetiminden geçmesi zorunludur. Futbolculuk, kulüp veya federasyon yöneticiliği, kurul üyeliği ve teknik ya da idari görevler bu kapsamda değerlendirilebilmektedir (FIFA Statüsü, 2024, md. 27) [1].
Uygunluk incelemesinde adayın öz geçmişi, dürüstlüğü, adli ve disiplin geçmişi, çıkar çatışmaları ve FIFA görevini bağımsız biçimde yürütme kapasitesi değerlendirilir. FIFA İnceleme Komitesi; adayın uygunluk formu, öz geçmişi, pasaport bilgileri ve bağımsız geçmiş araştırmalarından yararlanabilmektedir [3–4].
FIFA Kongresi’nde her üye federasyonun bir oy hakkı vardır. Ülkelerin nüfusu, ekonomik büyüklüğü veya futboldaki başarıları oy sayılarını değiştirmez. Başkanlık seçimi gizli oyla yapılır. İkiden fazla aday bulunması hâlinde ilk turda oy kullanma hakkına sahip federasyonların üçte ikisinin desteği gerekir. Sonraki turlarda en az oy alan aday elenir; iki aday kaldığında geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını alan kişi seçilir (FIFA Statüsü, 2024, md. 26 ve 30) [1].
Bu sistem, FIFA Başkanlığının yalnızca hukuki yeterlilikle değil; uluslararası güven, spor diplomasisi ve geniş bir federasyon koalisyonuyla kazanılabileceğini göstermektedir. Türkiye; Avrupa, Asya, Balkanlar, Kafkasya, Orta Doğu, Afrika ve Türk dünyası arasında spor diplomasisi köprüleri kurabilecek tarihî, kültürel ve jeopolitik kapasiteye sahiptir.
Ancak “FIFA Başkanı Türk olsun” düşüncesi yalnızca milliyetçi bir temenniye indirgenmemelidir. Adayın Türk olması kadar; futbol yönetimi, spor ekonomisi, uluslararası hukuk, etik yönetişim ve küresel futbol diplomasisi alanlarında yetkin olması da önemlidir. Hedef kişisel bir makam değil; daha şeffaf, adil, katılımcı ve hesap verebilir bir dünya futbolu vizyonu olmalıdır.
Türkiye artık sadece FIFA ve UEFA organizasyonlarına katılan veya ev sahipliği yapmak isteyen bir ülke değil, dünya futbolunun nasıl yönetileceği konusunda söz söyleyen bir aktör olmalıdır. Bunun için uzun vadeli bir uluslararası spor diplomasisi stratejisi geliştirilmeli ve nitelikli Türk spor insanları küresel yönetim görevleri için desteklenmelidir.
Hukuken mümkündür, kurumsal olarak hazırlanılabilir ve diplomatik olarak başarılabilir.
Öyleyse soruyu bir kez daha soralım: FIFA Başkanı neden Türk olmasın?
Kaynaklar
1.FIFA. FIFA Statutes: Regulations Governing the Application of the Statutes and Standing Orders of the Congress. Mayıs 2024, özellikle md. 2, 26, 27, 30 ve 33.
2.FIFA Council. FIFA Council Increases Record Financial Distribution to All 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026. FIFA Media Release, 28 Nisan 2026.
3. FIFA. FIFA Governance Regulations. FIFA Legal Handbook 2025 içerisinde yer alan güncel yönetişim ve başkanlık seçimi hükümleri.
4. FIFA Review Committee. Informative Note on Eligibility Checks. 23 Eylül 2016.
